در حالی که جنگل‌های هیرکانی الیت در استان مازندران همچنان با چالش آتش‌سوزی دست و پنجه نرم می‌کنند، خبر وقوع حریق دیگری این بار در جنگل‌های استان گیلان و در محدوده آبشار لاتون آستارا، زنگ خطر را برای محیط زیست شمال کشور به صدا درآورده است. این رویداد تلخ بار دیگر نقش پررنگ عوامل انسانی، به‌ویژه سهل‌انگاری گردشگران در تعطیلات آخر هفته را در تخریب عرصه‌های طبیعی نمایان ساخت.
تکرار نگران‌کننده آتش‌سوزی در گیلان؛ از مازندران تا آستارا
سناریوی تلخ آتش‌سوزی جنگل‌ها در استان‌های شمالی کشور، به‌ویژه در فصل‌های خشک و در روزهای تعطیل، به معضلی تکراری تبدیل شده است. پس از حادثه جنگل‌های هیرکانی الیت در مازندران که گمانه‌زنی‌های اولیه از دخالت شکارچیان غیرمجاز حکایت داشت، اکنون کوه اسپیناس (اسپینه) در منطقه آستارا در گیلان، شاهد شعله‌ور شدن آتش به دلیل بی‌احتیاطی گردشگران بود. این کوه با ارتفاع ۲۱۰۵ متر، یکی از بلندترین نقاط جغرافیایی منطقه به شمار می‌رود. آتش‌سوزی مذکور از ساعت ۱۹ روز گذشته در دو نقطه، شامل منطقه گیلده و محدوده‌ی آبشار لاتون شهرستان آستارا آغاز شد که با تلاش نیروهای امدادی، مهار گردید. این زنجیره از حوادث، اهمیت حفظ این میراث طبیعی جهانی را بیش از پیش گوشزد می‌کند.
جزئیات عملیات مهار آتش‌سوزی در ارتفاعات گیلان
عملیات اطفاء حریق در منطقه آبشار لاتون با دشواری‌های خاصی همراه بود. محمدعلی ویشکایی، مدیرکل مدیریت بحران گیلان، در این خصوص اظهار داشت که به دلیل صعب‌العبور بودن منطقه و نیاز به حدود یک ساعت و نیم پیاده‌روی از آخرین نقطه تردد خودرو، نیروها برای رسیدن به کانون آتش با چالش مواجه بودند. با این حال، با مشارکت بیش از ۱۰۰ نفر از نیروهای مردمی شامل کوهنوردان، کارکنان سازمان منابع طبیعی، اعضای بسیج و سپاه، هر دو نقطه آتش‌سوزی به طور کامل مهار شد و تعدادی از این نیروها برای انجام لکه‌گیری و جلوگیری از برافروختگی مجدد، همچنان در منطقه حضور دارند. این همکاری گسترده، نمونه‌ای از مسئولیت‌پذیری جمعی در مواجهه با بلایای طبیعی است که متاسفانه اغلب عامل انسانی در وقوع آن‌ها نقش دارد.
عامل انسانی؛ ریشه اصلی آتش‌سوزی جنگل‌ها در گیلان و شمال کشور
مدیرکل مدیریت بحران گیلان تاکید کرد که بیشترین علت آتش‌سوزی‌ها در جنگل‌های استان، ناشی از عوامل انسانی است. روشن کردن آتش توسط گردشگران بدون رعایت نکات ایمنی و اطمینان از خاموش شدن کامل آن، پرتاب ته سیگار روشن و حتی رها کردن بطری‌های شیشه‌ای که می‌تواند در اثر تابش نور خورشید نقش ذره‌بین را ایفا کند، از جمله دلایل اصلی این حوادث هستند. علاوه بر موارد اخیر، حوادث آتش‌سوزی در اراضی رودبار و سیاهکل نیز در روزهای گذشته رخ داده که نشان از شیوع این معضل در پهنه جغرافیایی گیلان دارد. حفاظت از جنگل‌های هیرکانی که به عنوان میراث طبیعی ارزشمند و اکوسیستمی منحصربه‌فرد شناخته می‌شوند، مستلزم ارتقاء فرهنگ محیط زیستی و توجه جدی به هشدارهای مسئولان است.
هشدارهای مدیریت بحران گیلان؛ لزوم هوشیاری در برابر آتش‌سوزی‌های آتی
با توجه به پیش‌بینی‌های هواشناسی مبنی بر عدم بارش، افزایش دما و وزش باد گرم در روزهای آتی، خطر آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع گیلان به شدت افزایش یافته است. در همین راستا، مدیریت بحران استان با تاکید بر ممنوعیت مطلق روشن کردن آتش در جنگل‌ها، از تمامی مردم و گردشگران درخواست کرده است تا با رعایت کامل نکات ایمنی، از هرگونه اقدامی که منجر به بروز حریق شود، خودداری کنند.
مهم‌ترین توصیه‌ها برای پیشگیری از آتش‌سوزی در جنگل‌های گیلان:
به‌هیچ‌عنوان در مناطق جنگلی و مراتع، به‌ویژه در فصول گرم و خشک، آتش روشن نکنید.
در صورت نیاز مبرم به روشن کردن آتش در مناطق مجاز و امن، از خاموش شدن کامل آن قبل از ترک محل اطمینان حاصل کنید.
از پرتاب هرگونه ماده آتش‌زا مانند ته سیگار روشن و همچنین بطری‌های شیشه‌ای در طبیعت جداً خودداری کنید.
در صورت مشاهده هرگونه دود یا آتش، مراتب را سریعاً به سازمان منابع طبیعی (تلفن ۱۵۰۴) یا سامانه‌های امدادی دیگر اطلاع دهید.
مدیرکل مدیریت بحران گیلان با اشاره به اینکه هرگونه آتش‌سوزی کوچک می‌تواند به یک بحران بزرگ تبدیل شود، بر اهمیت اطلاع‌رسانی گسترده در رسانه‌ها و فضای مجازی برای آگاه‌سازی عمومی تاکید کرد. او همچنین یادآور شد که جنگل‌های هیرکانی متعلق به همه است و نباید در حفاظت از آن‌ها کوتاهی شود. این هوشیاری جمعی و مسئولیت‌پذیری همگانی، کلید حفظ این گنجینه طبیعی برای نسل‌های آینده است.
