شرکت آمریکایی لاکهید مارتین از نوع جدیدی از شناور هدایت‌پذیر از دور (شهپاد) زیرآبی رونمایی کرد که با الهام از ماهی‌های چسبنده، می‌تواند به بدنه کشتی‌ها و زیردریایی‌ها بچسبد و از آن‌ها برای رسیدن به میدان نبرد سواری بگیرد.
به گزارش خبرنگار ما، این شناور بدون سرنشین که «لامپری» (Lamprey) نام گرفته، در جلسات توجیهی اخیر فناوری‌های دفاعی لاکهید مارتین معرفی شده و به عنوان راهکاری با برد بلند برای عملیات‌های آینده نیروی دریایی ایالات متحده توصیف می‌شود.
معمای انرژی در اعماق؛ چگونه لامپری مشکل برد را حل می‌کند؟
یکی از بزرگترین چالش‌های پیش روی توسعه شناورهای زیرآبی بدون سرنشین، مسئله تأمین انرژی برای مأموریت‌های طولانی‌مدت و برد بلند است. اقیانوس‌ها وسیع هستند و وسیله‌ای که بخواهد صدها یا هزاران کیلومتر را به تنهایی طی کند، به باتری‌های عظیم و پُرهزینه نیاز دارد.
لامپری با الهام از طبیعت، راه حلی خلاقانه برای این مسئله ارائه کرده است. این شهپاد زیرآبی هوشمند به جای حرکت مستقل در تمام مسیر، از شناورهای بزرگتر خودی «سواری» می‌گیرد. روش کار به این صورت است:
۱. اتصال به میزبان: لامپری با استفاده از مکنده‌ها یا یک اتصال‌دهنده مکانیکی به بدنه کشتی یا زیردریایی خودی می‌چسبد
۲. تولید انرژی در مسیر: در طول سفر، توربین‌های کوچک تعبیه‌شده روی این سلاح زیرآبی از جریان آب برای تولید الکتریسیته استفاده می‌کنند
۳. شارژ باتری‌ها: انرژی تولید شده، باتری‌های داخلی لامپری را شارژ می‌کند
۴. رسیدن به هدف با حداکثر توان: هنگام نزدیک شدن به منطقه مأموریت، لامپری از شناور میزبان جدا شده و با باتری‌های کاملاً شارژ، عملیات مستقل خود را آغاز می‌کند
این روش نوآورانه باعث می‌شود شناور هدایت‌پذیر از دور لاکهید مارتین بتواند در مأموریت‌های برد بلند شرکت کند، بدون آنکه نیاز به باتری‌های حجیم و سنگین داشته باشد.
معماری باز؛ قابلیت حمل انواع محموله‌های جنگی و اطلاعاتی
یکی از ویژگی‌های برجسته لامپری، طراحی مبتنی بر «معماری باز» (Open Architecture) آن است. این به معنای انعطاف‌پذیری بالا در پذیرش انواع محموله‌های مأموریتی بدون نیاز به بازطراحی اساسی وسیله است.
مشخصات فنی محفظه محموله:
- فضای داخلی: ۰.۶۸ متر مکعب (۲۴ فوت مکعب)
- قابلیت سفارشی‌سازی برای مأموریت‌های مختلف
انواع محموله‌های قابل حمل توسط لامپری
| دسته‌بندی | نوع محموله |
|---|---|
| تسلیحات | اژدرهای سبک ضدزیردریایی |
| جنگ الکترونیک | تجهیزات اختلال و فریب الکترونیکی |
| فریب‌دهی | طعمه‌های صوتی برای تقلید صدای شناورها |
| اطلاعات | بسته‌های حسگر قابل استقرار برای جمع‌آوری اطلاعات |
| هوایی | پرتابگرهای دوقلوی جمع‌شونده برای پهپادهای هوایی (حداکثر ۳ پرتابگر) |
قابلیت حمل و پرتاب پهپادهای هوایی، برد عملیاتی این شناور زیرسطحی بدون سرنشین را به فراتر از سطح آب نیز گسترش می‌دهد و آن را به یک سکوی چندمنظوره واقعی تبدیل می‌کند.
عملیات مشترک؛ تشکیل شبکه‌های زیرآبی نامرئی
یکی از پیشرفته‌ترین قابلیت‌های لامپری، توانایی عملکرد هماهنگ با دیگر واحدهای مشابه است. چندین فروند از این وسایل نقلیه زیرآبی خودکار می‌توانند در یک منطقه مستقر شده و در بستر دریا کمین کنند.
ویژگی‌های عملیاتی شبکه لامپری:
- بی‌صدایی کامل: در حالت استقرار در بستر دریا، هیچ صدایی تولید نمی‌کنند
- ماندگاری بالا: قابلیت جمع‌آوری داده برای دوره‌های طولانی
- واکنش هوشمند: منتظر ماندن برای دریافت دستورات و سپس ارسال اطلاعات جمع‌آوری‌شده
- تحرک پذیری: امکان تغییر موقعیت پس از دریافت فرمان
- قابلیت تهاجمی: اجرای حمله در صورت تأیید فرمان
این مفهوم از یک شبکه زیرآبی توزیع‌شده پشتیبانی می‌کند که توانایی دشمن برای شناسایی و پاسخگویی را به شدت پیچیده می‌سازد. به بیان دیگر، دشمن هیچ‌گاه نمی‌داند در کجای اقیانوس، چند فروند لامپری در کمین نشسته و منتظر فرمان هستند.
چرا لامپری یک تحول استراتژیک محسوب می‌شود؟
در حالی که نیروهای دریایی جهان برای گسترش حضور زیرآبی خود با یکدیگر رقابت می‌کنند، سیستم‌های خودکار به بخش مرکزی استراتژی‌های دریایی تبدیل شده‌اند. اما دو چالش اصلی پیش روی این سیستم‌ها عبارتند از:
۱. هزینه بالا: بهره‌برداری و نگهداری از زیردریایی‌های باسرنشین بسیار پرهزینه است
۲. محدودیت انرژی: تداوم فعالیت و مدیریت توان، بزرگترین موانع فنی برای وسایل بدون سرنشین
لامپری با ارائه راهکاری برای هر دو چالش، می‌تواند معادلات نبردهای زیرآبی آینده را تغییر دهد:
- کاهش هزینه‌ها: وسایل بدون سرنشین جایگزین مأموریت‌های پرهزینه زیردریایی‌های سرنشین‌دار می‌شوند
- حل مشکل انرژی: روش سواری گرفتن از شناورهای میزبان، محدودیت برد را کاهش می‌دهد
- افزایش بازدارندگی: حضور نامرئی و شبکه‌ای در اعماق، قدرت بازدارندگی را افزایش می‌دهد
جمع‌بندی؛ الهام از طبیعت برای برتری در دریا
لامپری لاکهید مارتین نمونه‌ای درخشان از چگونگی استفاده از الهام‌گیری زیستی (بیومیمیکری) برای حل مسائل پیچیده مهندسی نظامی است. این شناور هدایت‌پذیر از دور با تقلید از ماهی‌های چسبنده، نه تنها مشکل انرژی را حل کرده، بلکه با معماری باز و قابلیت عملیات مشترک، به یکی از پیشرفته‌ترین سلاح‌های زیرآبی بدون سرنشین تبدیل شده است.
اگرچه لاکهید مارتین جزئیات کاملی از وضعیت عملیاتی لامپری منتشر نکرده، اما معرفی آن در جلسات توجیهی فناوری‌های دفاعی نشان می‌دهد که این پروژه در مسیر جدی توسعه قرار دارد. در آینده‌ای نه چندان دور، شاید ناوگان‌هایی از این ماهی‌های فولادی در اعماق اقیانوس‌ها در کمین دشمن بنشینند.
