یک تحلیل گسترده جدید درباره داروهای کاهش وزن نشان داده است که داروهایی که می‌توانند طی یک سال حدود یک‌هفتم وزن بدن را کاهش دهند، تنها بهبود بسیار محدودی در ارزیابی افراد از سلامت و کیفیت زندگی خود ایجاد می‌کنند. این یافته، یکی از رایج‌ترین فرضیات درباره محبوبیت روزافزون تزریق‌های کاهش وزن را به چالش می‌کشد؛ اینکه کاهش وزن به‌طور خودکار باعث احساس بهتر و افزایش کیفیت زندگی می‌شود.
بزرگ‌ترین مقایسه داروهای کاهش وزن تاکنون
این پژوهش که نتایج ۲۶۲ کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده را با حضور نزدیک به ۱۰۰ هزار بزرگسال دارای اضافه‌وزن یا چاقی بررسی کرده است، برخلاف بسیاری از تحقیقات گذشته که تنها کاهش وزن را مد نظر داشتند، هر دارو را بر اساس ۲۴ شاخص مجزا از نظر مزایا و آسیب‌های احتمالی ارزیابی کرد. سرپرستی این تحقیق بر عهده پروفسور Sheyu Li از West China Hospital of Sichuan University (SCU) در چین بود و پژوهشگرانی از چندین کشور نیز در آن همکاری داشتند.
کدام داروها بیشترین کاهش وزن را ایجاد کردند؟
نتایج نشان داد که برخی داروها کاهش وزن قابل‌توجهی ایجاد می‌کنند. Tirzepatide و داروی آزمایشی CagriSema طی یک سال نزدیک به ۱۵ درصد از وزن بدن را کاهش دادند. Semaglutide، ماده مؤثره داروهای Ozempic و Wegovy، در رتبه بعدی قرار گرفت و نسخه تزریقی آن حدود ۱۰ درصد و نسخه خوراکی جدید آن نزدیک به ۱۱ درصد کاهش وزن ایجاد کرد. همچنین بین یک‌سوم تا نیمی از افرادی که Tirzepatide یا CagriSema دریافت کردند، طی یک سال حداقل ۲۰ درصد از وزن بدن خود را از دست دادند که به نتایج برخی جراحی‌های چاقی نزدیک است.
کیفیت زندگی با وجود کاهش وزن، تغییر محسوسی نکرد
پژوهشگران کیفیت زندگی را با استفاده از پرسشنامه‌های استانداردی ارزیابی کردند که عملکرد جسمی، میزان انرژی، درد و وضعیت روحی افراد را اندازه‌گیری می‌کنند. بر اساس معیارهای این مطالعه، تغییر معنادار باید حداقل ۱۰ امتیاز در مقیاس ۱۰۰ امتیازی ایجاد می‌کرد، اما حتی بهترین داروها نیز تنها حدود ۴ امتیاز یا کمتر بهبود ایجاد کردند و بیشتر داروها عملکردی ضعیف‌تر از این داشتند. به عبارت دیگر، فرد ممکن است حدود یک‌هفتم وزن بدن خود را از دست بدهد، اما همچنان کیفیت زندگی خود را تقریباً مشابه قبل ارزیابی کند.
هزینه واقعی کاهش وزن؛ عوارض جانبی بیشتر
داروهایی که بیشترین کاهش وزن را ایجاد کردند، بیشترین عوارض جانبی را نیز به همراه داشتند. تهوع، استفراغ، اسهال و خستگی در قوی‌ترین داروها نسبت به تغییر سبک زندگی تقریباً سه تا چهار برابر بیشتر بود. همچنین این داروها تنها چربی را کاهش نمی‌دهند، بلکه بخشی از توده عضلانی نیز از بین می‌رود. بیشترین کاهش توده بدون چربی در Tirzepatide مشاهده شد که بیش از ۸ درصد از توده بدون چربی را نیز کاهش داد؛ موضوعی که برای سالمندان یا افرادی که در معرض ضعف جسمانی قرار دارند، نگرانی مهمی محسوب می‌شود.
تنها دارویی که با کاهش خطر مرگ همراه بود
در میان تمامی داروها، تنها Semaglutide تزریقی با کاهش خطر مرگ ناشی از تمامی علل ارتباط داشت و همچنین خطر حمله قلبی را حدود ۲۰ درصد کاهش داد. این نتیجه عمدتاً بر پایه یک مطالعه بزرگ روی بیمارانی به دست آمده است که از قبل بیماری قلبی داشتند. به همین دلیل پژوهشگران تأکید می‌کنند که هیچ دارویی در همه شاخص‌ها بهترین عملکرد را ندارد و انتخاب داروی مناسب بیشتر یک تصمیم مبتنی بر سنجش مزایا و معایب است تا یافتن یک داروی بی‌نقص.
داروهای کاهش وزن؛ درمانی بلندمدت
نتایج این داروها تا زمانی پایدار می‌ماند که مصرف آن‌ها ادامه داشته باشد. مرور دیگری بر ۳۷ مطالعه نشان داده است که افراد پس از قطع دارو، به‌طور متوسط ماهانه حدود ۰٫۴ کیلوگرم وزن اضافه می‌کنند و بیشتر بیماران طی حدود دو سال دوباره به وزن اولیه خود نزدیک می‌شوند. این موضوع درمان چاقی را برای بسیاری از بیماران به یک تعهد بلندمدت تبدیل می‌کند و پیامدهای گسترده‌ای برای هزینه‌های درمان و برنامه‌ریزی بودجه نظام سلامت خواهد داشت.
جمع‌بندی
داروهای کاهش وزن می‌توانند کاهش وزن چشمگیری ایجاد کنند، اما بر اساس این تحلیل بزرگ، این کاهش وزن الزاماً به بهبود قابل‌توجه کیفیت زندگی منجر نمی‌شود. در مقابل، بسیاری از این داروها با عوارض جانبی بیشتر، کاهش توده عضلانی و نیاز به مصرف طولانی‌مدت همراه هستند. بنابراین تصمیم برای استفاده از این درمان‌ها باید با در نظر گرفتن مزایا، عوارض، شرایط فردی و نظر پزشک انجام شود.
